The Rhetorical Construction of Censure in al-Dhahabī’s Siyar Aʿlām al-Nubalāʾ: The Entry on Yūsuf al-Qamīnī as a Case Study

Authors

  • عبد النور الرايس الأكاديمية الجهوية للتربية والتكوين لجهة الشرق

Keywords:

New Rhetoric, argumentation, Siyar Aʿlām al-Nubalā, al-Dhahabī, biographical discourse, discourse analysis.

Abstract

focusing on the entry devoted to Yūsuf al-Qamīnī. It adopts a composite methodology that combines rhetorical analysis, which investigates lexical choices and syntactic structures that position the subject of the entry within a negative semantic field, with argumentation analysis, which examines the persuasive strategies employed by al-Dhahabī. The study is also informed by the perspective of New Rhetoric, which approaches discourse as a means of shaping attitudes and convictions.

The findings show that al-Dhahabī constructs a censuring image through layered rhetorical procedures and persuasive arguments. The study further demonstrates that this construction restricts the possibility of positive interpretation and turns the biographical entry into a discursive space for defining the boundaries of deviance.The study concludes that, in the case of al-Qamīnī, biographical discourse goes beyond the mere transmission of information and functions as a mode of directing reception. It recommends extending this line of analysis to other entries in Siyar Aʿlām al-Nubalāʾ.

References

al-Balāghah wa-asʾilat al-khiṭāb, al-Ṭawīl Ḥasan, Dāʾirat al-Thaqāfah - Ḥukūmat al-Shāriqah -, al-Imārāt al-ʿArabīyah al-Muttaḥidah, ṭ. 1, 2024.

al-Balāghah wa-maqūlat al-jins al-adabī, Mishbāl Muḥammad, Majallat ʿĀlam al-Fikr, al-Kuwayt, ʿ. 1, mujallad 30, 2001.

al-Bidāyah wa-al-nihāyah, Ibn Kathīr Ismāʿīl ibn ʿUmar, taḥqīq: ʿAbd Allāh ibn ʿAbd al-Muḥsin al-Turkī, Dār Hajar lil-Ṭibāʿah wa-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ wa-al-Iʿlān, ṭ. 1, 1997.

al-Dāris fī tārīkh al-madāris, al-Nuʿaymī ʿAbd al-Qādir ibn Muḥammad, taḥqīq: Ibrāhīm Shams al-Dīn, Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah, Bayrūt, ṭ. 1, 1990.

al-Dhayl ʿalá al-Rawḍatayn, al-Maqdisī Abū Shāmah, taḥqīq: Muḥammad Zāhid al-Kawtharī wa-ʿIzzat al-ʿAṭṭār al-Ḥusaynī, Dār al-Jīl, Bayrūt, ṭ. 2, 1974.

al-Fann al-Islāmī, ʿAfīf al-Bahnassī, Dār Ṭalās lil-Dirāsāt wa-al-Tarjamah wa-al-Nashr, Dimashq, ṭ. 2, 1998.

al-Ḥaqīqah wa-al-majāz fī al-riḥlah ilá Bilād al-Shām wa-Miṣr wa-al-Ḥijāz, al-Nābulusī ʿAbd al-Ghanī ibn Ismāʿīl, taqdīm wa-iʿdād: Aḥmad ʿAbd al-Majīd Harīdī, al-Hayʾah al-Miṣrīyah al-ʿĀmmah lil-Kitāb, 1986.

al-Imbirāṭūrīyah al-khiṭābīyah: Ṣināʿat al-khiṭābah wa-al-ḥijāj, Shāyīm Bīrlmān, tarjamat: al-Ḥusayn Binnūhāshim, Dār al-Kitāb al-Jadīd al-Muttaḥidah, Bayrūt, ṭ. 1, 2022.

al-Qalāʾid al-jawharīyah fī tārīkh al-Ṣāliḥīyah, Ibn Ṭūlūn, taḥqīq: Muḥammad Aḥmad Dahmān, Maṭbūʿāt Majmaʿ al-Lughah al-ʿArabīyah, Dimashq, ṭ. 2, 1980.

al-Taʾwīl al-balāghī lil-riwāyah: Ishkālāt wa-taṭbīqāt, al-Ṭawīl Ḥasan, Dār Kunūz al-Maʿrifah lil-Nashr wa-al-Tawzīʿ, ʿAmmān, ṭ. 1, 2025.

al-Taʿrīfāt, al-Jurjānī ʿAlī ibn Muḥammad, taḥqīq: Muḥammad Bāsil ʿUyūn al-Sūd, Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah, Bayrūt, ṭ. 4, 2013.

al-ʿIbar fī khabar man ghabar wa-dhuyūlihi, al-Dhahabī Muḥammad ibn Aḥmad ibn ʿUthmān, taḥqīq: Abū Hājir Muḥammad al-Saʿīd ibn Basyūnī Zaghlūl, Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah, Bayrūt.

al-Wāfī bi-al-wafayāt, al-Ṣafadī Ṣalāḥ al-Dīn Khalīl ibn Aybak, taḥqīq: Aḥmad al-Arnāʾūṭ wa-Turkī Muṣṭafá, Dār Iḥyāʾ al-Turāth, Bayrūt, ṭ. 1, 2000.

Aswāq Dimashq al-qadīmah wa-mushayyadātuhā al-tārīkhīyah, Qutaybah al-Shihābī, Manshūrāt Wizārat al-Thaqāfah, Dimashq, 1990.

Balāghat al-nathr al-ʿArabī al-qadīm, al-Ṭībī Karīm, Dāʾirat al-Thaqāfah - Ḥukūmat al-Shāriqah -, al-Imārāt al-ʿArabīyah al-Muttaḥidah, ṭ. 1,

2023.

Bayna al-ʿibādah wa-al-ʿadālah: al-Mufāraqah al-balāghīyah wa-al-taʾthīr al-ḥijājī fī naṣṣ al-Dhahabī, al-Rāyis ʿAbd al-Nūr, Shabakat al-Alūkah, tārīkh al-nashr: 30 Abrīl 2025, tārīkh al-iṭṭilāʿ: 3 Nūfimbir 2025, mutāḥ ʿalá al-rābiṭ:

https://www.alukah.net/literature_language/0/175817/

Dhayl Mirʾāt al-zamān, al-Yūnīnī Abū al-Fatḥ, ʿināyat: Wizārat al-Taḥqīqāt al-Ḥukmīyah wa-al-Umūr al-Thaqāfīyah lil-Ḥukūmah al-Hindīyah, Dār al-Kitāb al-Islāmī, al-Qāhirah, ṭ. 1, 1992.

Fann an takūna dāʾiman ʿalá ṣawāb, Ārthūr Shūbinhāwar, tarjamat: Riḍwān al-ʿAṣbah, Dār al-Amān, al-Ribāṭ, ṭ. 1, 2014.

Khiṭāb al-akhlāq wa-al-huwīyah fī Rasāʾil al-Jāḥiẓ: Muqārabah balāghīyah ḥijājīyah, Mishbāl Muḥammad, Dār Kunūz al-Maʿrifah, al-Urdunn, ṭ. 1, 2015.

Leonte, F. (2023). Ethos, logos, and perspective: Studies in late Byzantine rhetoric. Routledge.

Mafāhīm balāghīyah fī al-turāth al-ʿArabī: Ruʾyah jadīdah, Mishbāl Muḥammad, Dār al-Matīwī lil-Nashr wa-al-Tawzīʿ, Tiṭwān, ṭ. 1, 2024-2025.

Masālik al-abṣār fī mamālik al-amṣār, al-ʿUmarī Ibn Faḍl Allāh, al-Majmaʿ al-Thaqāfī, Abū Ẓaby, ṭ. 1, 1423H.

Mawsūʿat fann al-ʿimārah al-Islāmīyah, Jumʿah Aḥmad Qājah, Dār al-Ḥaṣād lil-Ṭibāʿah wa-al-Nashr, Dimashq, ṭ. 1, 2000.

Min balāghat al-ḥijāj ilá taḥlīl al-khiṭāb, al-Mawdin Ḥasan, Majallat al-Balāghah wa-Taḥlīl al-Khiṭāb, ʿ. 15, 2020.

Muʿjam Dimashq al-tārīkhī lil-amākin wa-al-aḥyāʾ wa-al-mushayyadāt wa-mawāqiʿihā wa-tārīkhuhā kamā waradat fī nuṣūṣ al-muʾarrikhīn, Qutaybah al-Shihābī, Manshūrāt Wizārat al-Thaqāfah, Dimashq, 1999.

Muḥāḍarāt fī al-balāghah al-jadīdah, Mishbāl Muḥammad, Dār al-Rāfidayn, Bayrūt-Baghdād, ṭ. 1, 2021.

Rasāʾil Dimashqīyah, Ibn al-Mibrad, taḥqīq: Ṣalāḥ Muḥammad al-Khīmī, Dār Ibn Kathīr, Dimashq-Bayrūt, ṭ. 1, 1988.

Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, al-Bukhārī Muḥammad ibn Ismāʿīl, ṣawwarahā ʿan al-ṭabʿah al-sulṭānīyah: Muḥammad Zuhayr al-Nāṣir, Dār Ṭawq al-Najāh, Bayrūt, ṭ. 1, 1422H.

Shadharāt al-dhahab fī akhbār man dhahab, Ibn al-ʿImād al-Ḥanbalī, taḥqīq: Maḥmūd al-Arnāʾūṭ, Dār Ibn Kathīr, Dimashq-Bayrūt, ṭ. 1, 1986.

Shifāʾ al-sāʾil wa-tahdhīb al-masāʾil, Ibn Khaldūn ʿAbd al-Raḥmān ibn Muḥammad, taḥqīq: Muḥammad Muṭīʿ al-Ḥāfiẓ, Dār al-Fikr, Dimashq, ṭ. 1, 1996.

Siyar Aʿlām al-Nubalāʾ, al-Dhahabī Muḥammad ibn Aḥmad ibn ʿUthmān, taḥqīq: Bashshār ʿAwwād Maʿrūf wa-Muḥyī Hilāl al-Sarḥān, Muʾassasat al-Risālah, Bayrūt, ṭ. 1, 1985.

Sūrīyah nabʿ al-ḥaḍārāt, Fāṭimah Jūd Allāh, Dār al-Ḥaṣād lil-Nashr wa-al-Tawzīʿ, Dimashq, ṭ. 1, 1999.

Tārīkh al-Islām, al-Dhahabī Muḥammad ibn Aḥmad ibn ʿUthmān, taḥqīq: Bashshār ʿAwwād Maʿrūf, Dār al-Gharb al-Islāmī, ṭ. 1, 2003.

ʿIqd al-jumān fī tārīkh ahl al-zamān [648-712], al-ʿAynī Badr al-Dīn, taḥqīq: Muḥammad Muḥammad Amīn, Maṭbaʿat Dār al-Kutub wa-al-Wathāʾiq al-Qawmīyah, al-Qāhirah, 2010.

Published

2026-04-30

How to Cite

الرايس ع. ا. (2026). The Rhetorical Construction of Censure in al-Dhahabī’s Siyar Aʿlām al-Nubalāʾ: The Entry on Yūsuf al-Qamīnī as a Case Study. DÂD Journal of Arabic Linguistics and Literature, 7(13), 165–189. Retrieved from https://www.daadjournal.com/daad/article/view/101

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.